TracesOfWar.com

Inloggen

Helmond in de Tweede Wereldoorlog

In 2014 begonnen we ons onderzoek naar de oorlogsslachtoffers van de gemeente Helmond. Dit naar aanleiding van de namenlijst die in de St. Josef Gedachtenis Kapel hangt. De afgelopen jaren hebben we hier tientallen nieuwsartikelen over gepubliceerd als er nieuwe informatie op dook. Onderaan staan de achtergrondartikelen met onderwerpen gerelateerd de slachtoffers uit Helmond.

Helmond werd op 11 mei door opgerukkende Duitse eenheden ingenomen, in de archieven in het RHCe in Eindhoven is daarover het volgende te vinden: "Op 11 Mei 1940 namiddags +- 13.45 verschenen twee duitse verkenners per rijwiel aan de oostzijde van de stad in de Molenstraat; deze werden gevangen genomen en in het politiebureau opgesloten. Een kwartier later volgde een grote groep wielrijders, daarna een groep motorrijders, die zich onmiddelijk naar het politiebureau begaven en de daar gevangen zittende Duitsers ontzetten. [...] +- 4 uur was ook de westzijde van de stad bezet."

Helmond werd in 1944 bevrijd als onderdeel van de flankoperatie tijdens operatie Market Garden. Alle bruggen over het kanaal dat door Helmond loopt waren door de Duitsers opgeblazen. Het oostelijk deel van Helmond, aan de kant van Eindhoven kon hierdoor op 22 september worden bevrijd. Om niet door te stad te hoeven op te rukken werd zuidelijker, bij Asten, een bruggehoofd geslagen over het kanaal om zo via een omtrekkende beweging op 25 september het westelijk deel van Helmond te bevrijden.

Gezichten uit Helmond



Nieuwsartikelen

20-04-2016: De zoektocht naar Corporal Tom Storr
Via de gemeente Helmond kwamen wij in contact met Henk van Kuyen uit Vlijmen. Hij is bezig met zijn familiegeschiedenis en vond tussen de stukken van zijn ouders een handgeschreven brief van Tom Storr. Een Britse soldaat die in Helmond gelegerd was. Het bijzondere aan de brief is dat deze in het Nederlands geschreven is. Hij vroeg om meer informatie en zo begon onze gezamenlijke zoektocht naar de achtergronden van deze brief:

28-02-2016: Helmondse oorlogsslachtoffers: De Hr. Ms. Isaac Sweers
Het onderzoek naar de gebeurtenissen in Helmond in de Tweede Wereldoorlog zorgt er ook voor dat je op veel rommel- en boekenmarkten komt om te kijken of er nog pareltjes over Helmond tussen liggen. Zo ook afgelopen zaterdag op de boekenmarkt in Sint-Oedenrode. Over Helmond vonden we helaas niks, maar wel het boek Zij vochten op de Zeven Zeeën. Het boek is geschreven door K.W.L. Bezemer en werd oorspronkelijk uitgegeven in 1954. Wij vonden een tweede druk uit 1956 voor welgeteld twee euro. Iedereen met een beetje interesse in de Nederlandse maritieme geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog zal het wel kennen. Het boek heeft zelfs een eigen Wikipedia-artikel.

09-01-2016: Helmondse oorlogsslachtoffers: Pieter Arnout Fentener van Vlissingen
Het onderzoek naar de Helmondse oorlogsslachtoffers op het monument in het Hortensiapark levert steeds meer resultaten op. Het wordt vooral ook steeds duidelijker waarom er gegevens niet kloppen op het monument. Bepaalde informatie was indertijd gewoon niet overal voorhanden. Pieter Arnout Fentener van Vlissingen is daar een voorbeeld van.

25-09-2015: Helmondse oorlogsslachtoffers: Aanvullingslijst aangepast
De aanvullingslijst die sinds 2001 in de St. Josef Gedachtenis Kapel hing is vanavond tijdens de herdening van bevrijding van Helmond aangepast. Het lijstje is een tijdelijke oplossing totdat het onderzoek afgerond is en er misschien gekeken kan worden naar nieuwe gegrafeerde glasplaten voor in het monument.

01-09-2015: Helmondse oorlogsslachtoffers: Johannes Koppenens
Naast een aantal correcties hing er in het oorlogsmonument in Helmond een lijstje met drie namen als aanvulling op de plaquettes die er al hingen. Twee daarvan hebben we ondertussen behandeld; Natan Andriesse en Willem Wijnen. Johannes Koppenens behandelen we hier.

17-08-2015: Helmondse oorlogsslachtoffers: De Aabode
Het is even stil rond ons onderzoek naar de Helmondse oorlogsslachtoffers die vermeld staan in het oorlogsmonument in Helmond. Wij zitten echter niet stil: er komt nog meer aan, nog veel meer. Momenteel zijn we extra bronnen aan het verzamelen en één daarvan is De Aabode.

12-07-2015: Helmondse oorlogsslachtoffers: Natan Andriesse
Geruime tijd, het is een tijdsbepaling die ons al maanden bezighoudt. Het staat in één van de criteria voor opneming op het oorlogsmonument in Helmond. De betreffende personen moeten geruime tijd in Helmond gewoond hebben of ten gevolge van een oorlogshandeling in Helmond zijn overleden.

28-06-2015: Helmondse oorlogsslachtoffers: een aantal correcties
We zijn er al bijna een jaar mee bezig, de Helmondse oorlogsslachtoffers. Naast een aantal toevoegingen zijn er ook een aantal correcties al bekend. Deze zullen we hieronder behandelen. De meest opmerkelijke is die van Willo Martens. 4 mei j.l. stond er een artikel van Hans van de Ven over hem in het ED. Er stond; omgekomen in Kroatië. Kroatië? Op het monument stond toch Bosnië?

15-06-2015: Helmondse oorlogsslachtoffers: Sjef Scheepers
Het begon allemaal vorig jaar met het uitzoeken van de Helmondse oorlogsslachtoffers. Na een aantal maanden kunnen we Johanna van der Zwaan en Willem Wijnen als Helmondse oorlogsslachtoffers aanmerken. Door de nodige media-aandacht kwamen er ook veel reacties van buitenaf. Vooral die reacties maken het lastig om uit te zoeken; het zijn namelijk namen die bij de projectgroep twintig jaar geleden niet bekend waren. Dat betekent eigenlijk ook dat het RHCe, als opvolger van het Helmonds Archief, er weinig informatie over heeft. Er volgde dan ook een bezoek aan het oorlogsarchief van het Rode Kruis in Den Haag om de nodige informatie boven water te krijgen.

23-05-2015: Helmondse oorlogsslachtoffers: Willem Wijnen
Al een aantal maanden zijn we bezig met de namen van de Helmondse oorlogsslachtoffers in het kapelletje in Helmond. Er is al erg veel informatie binnen gekomen en dat is nog steeds gaande. Een naam die al jaren op een briefje in de kapel hangt, kunnen we nu ook definitief aan de lijst toevoegen. Het gaat om Willem Wijnen, geboren op 6 oktober 1923 in Helmond en overleden in concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg op 3 april 1945, net een maand voor de bevrijding.

23-03-2015: Namenlijst oorlogsslachtoffers in gedachteniskapel Hortensiapark opnieuw bekeken
Kent u nog Helmondse oorlogsslachtoffers die nog niet vermeld staan in de gedachteniskapel in het Hortensiapark en daar wel een plekje verdienen? Geef de namen dan door. Ook meer achtergrondinformatie over de Helmondse oorlogsslachtoffers is van harte welkom.

22-11-2014: Helmondse oorlogsslachtoffers: vind Max voor ons
Het onderzoek naar Helmondse oorlogsslachtoffers bracht al het verhaal van mevrouw Bakker boven tafel. Ondertussen hebben we ook Sanne Vonk en Jeroen van der Heijden gesproken. Sanne Vonk heeft twintig jaar geleden het boek Onder de Bescherming van de Engel Gabriël geschreven. Jeroen van der Heijden heeft daar aan ook meegewerkt en heeft daarnaast diverse andere verhalen voor de Heemkundekring Helmond Peelland geschreven. Beide kwamen met heel veel tips over waar wij meer informatie konden vinden. Er kwam ook één klein verzoekje; vind Max voor ons.

26-10-2014: Helmondse oorlogsslachtoffers: mevrouw Bakker
Dat het veel meer werk zou zijn als ik in eerste instantie had gedacht was al duidelijk in mijn vorige bericht over de Helmondse oorlogsslachtoffers. Drie maanden later kom ik langzaamaan verder. Families beginnen zich te melden en informatie druppelt binnen. Helaas heb ik het archief van de oorspronkelijke werkgroep nog niet kunnen vinden. Deze is (nog) niet aanwezig in het regionaal archief en de gemeente Helmond heeft het nog niet kunnen localiseren.

25-09-2014: Fotoverslag herdenking Helmond 2014
Maandag 25 september 1944, een week na de bevrijding van Eindhoven, werd Helmond bevrijd. Helmond lag niet direct in de corridor naar het noorden, het duurde daarom even voordat de Britse eenheden van het Royal Norfolk Regiment Helmond bevrijdde. Drie dagen eerder, op 22 september, was het westelijk deel van Helmond namelijk al bevrijdt. Helaas waren alle bruggen over het kanaal door de Duitsers opgeblazen, waardoor ze onderlangs via Someren en Asten moesten oprukken. Vandaag stond Helmond daar bij stil, met onder andere kransleggingen en toespraken van de burgemeester en de heer Parker, die in Helmond gelegerd was.

05-08-2014: Helmondse oorlogsslachtoffers
Af en toe heb je van die dagen dat je even denkt 'wat zal ik nu eens gaan doen'. Ik wist toevallig dat ik ooit eens foto's had gemaakt van de panelen met namen in het Helmondse oorlogskapelletje. Die namen stonden nog niet bij het monument op de website, dus toch maar 'even' toegevoegd. Het bleken er iets meer te zijn dan in eerste instantie gedacht...




Monumenten en begraafplaatsen

Begraafplaats Brouwhuis
Rector Heuvelsstraat 2, Helmond
Op deze begraafplaats ligt één oorlogsslachtoffer begraven. Het betreft Cor Schrama die op 31 januari 1944 om het leven kwam. Hij werd door Duitse militairen neergeschoten toen hij op de fiets op weg was naar zijn vaders boerenland. Waarschijnlijk hebben de Duitsers hem verward met een Amerikaanse bommenwerperbemanning die de dag er voor een noodlanding had gemaakt.

Bevrijdingsmonument Mierlo-Hout
Houtse Parallelweg, Helmond
Dit monument herdenkt de bevrijding van Mierlo-Hout op 22 september 1944. Het monument is onthuld op 22 september 2011, precies 67 jaar na de bevrijding van het dorp. In 2012 werd er een deel met namen toegevoegd aan het monument.

Monument St. Joris met de Draak
September '44 plantsoen, Helmond
Het monument heet St. Joris met de Draak. Het is een bronzen beeld en is gemaakt door N. Steenbergen. Het monument is in april 2005 verplaatst van het September '44 plantsoen (foto 3) naar het Hortensiapark (foto 1, 2), waar ook de St. Josef Gedachtenis Kapel staat.

Nederlandse Oorlogsgraven R.K. Begraafplaats H. Lambertus
Molenstraat, Helmond
Op deze begraafplaats liggen zeven Nederlandse oorlogsgraven. Jacobs is gesneuveld tijdens de Duitse inval op 10 mei 1940, hij staat ook vermeldt op een oorlogsmonument in Katwijk, bij Cuijk.

Nederlandse Oorlogsgraven R.K. Begraafplaats Hortsedijk
Hortsedijk, Helmond
Op deze begraafplaats liggen drie Nederlandse oorlogsgraven. Ben van Dorst kwam om bij het bergen van het lichaam van een dorpsgenoot. Bertram Hoogenboom kwam om het leven bij een bombardement op Helmond op 28 oktober 1944. Over Leonardus Wijnen zijn nu helaas nog geen verdere gegevens bekend.

Nederlandse Oorlogsgraven R.K. Begraafplaats St. Lucia
Slegersstraat, Helmond
Op de R.K. Begraafplaats St. Lucia staan 5 graven van oorlogsslachtoffers. Vier van de vijf liggen in op dezelfde locatie met daarbij de tekst: Oorlog, angst, noodlot, dood. Vrede, hoop, toekomst, leven. - 24 mei 1940.

Oorlogsmonument Stiphout
Wevestraat, Stiphout, Helmond
Het embleem van de Charging Bull is het embleem van de Britse 11th Armoured Division. Ter herinnering aan de bevrijding op 22 september 1944. Het monument stond eerst op de kruising van de Dorpsstraat en de Meester Strikstraat (foto 2), maar is later verplaatst naar de kruising van de Wevestraat en de Kloosterstraat (foto 1).

Protestantse Begraafplaats Helmond
Molenstraat 70a, Helmond
Op de Protestantse Begraafplaats van Helmond rusten drie Britse gevallenen. Let op, de begraafplaats ligt naast de veel grotere Rooms-Katholieke begraafplaats.

Royal Norfolk Monument
Royal Norfolkplein, Helmond
Klein monument van steen. Het monument is geplaatst op het Royal Norfolkplein. Het Royal Norfolk Regiment was onderdeel van de 3rd Infantry Division die zijdelings bij de bevrijding van Helmond betrokken was.

St. Josef Gedachtenis Kapel
Hortensiapark, Helmond
Heeft u meer informatie over Helmondse oorlogsslachtoffers, neem dan contact met ons op via helmond@tracesofwar.com




Achtergrondartikelen

Hoe Helmond bevrijd werd
Dit artikel over de bevrijding van Helmond verscheen in een boekje dat vermoedelijk in 1945 is uitgebracht: 'Herdenkingsalbum van Helmond's bevrijding - 25 september 1944'. Wij hebben het hier in de oorspronkelijke schrijfstijl overgenomen. Met de Norfolkdivisie wordt de Britse 11th Armoured Division bedoeld, verantwoordelijk voor de bevrijding van Helmond. Het 1st Royal Norfolk Regiment was onderdeel van de Britse 3rd Infantry Division en was een van de eerste eenheden in de stad.

Bevrijding van Helmond
Dit is een passage van 'The Story of the 23rd Hussars 1940-1946' dat gepubliceerd werd in 1946. Dit verhaal gaat over de bevrijding van Stiphout en Helmond tussen 22 en 25 september 1944.

Drijvende concentratiekampen in de Lübecker Bocht
Tijdens het Britse bombardement op de drijvende concentratiekampen Cap Arcona en Thielbek, op 3 mei 1945, kwamen ruim 7.000 mensen om. Die ramp in de Lübecker Bocht vond plaats in de allerlaatste fase van de Tweede Wereldoorlog in Europa. De uiterst gewelddadige doodsstrijd van het naziregime bestond uit een complete chaos van Duitse achterhoedegevechten, geallieerde bombardementen en zinloze verplaatsingen van tienduizenden concentratiekampgevangenen.

Hr. Ms. De Ruyter
Vlak na de Eerste Wereldoorlog ging er een golf van pacifisme door de Nederlandse bevolking en de Nederlandse politiek. De verschrikkingen van het wereldwijde conflict hadden zoveel negatieve indrukken achtergelaten dat de roep om ontwapening steeds luider werd. In 1919 werd zelfs door een aantal politieke partijen in Nederland een voorstel gedaan om onder andere de Koninklijke Marine als militaire organisatie in zijn geheel op te heffen. Hier was geen meerderheid voor in de Tweede Kamer maar de toenmalige minister van marine, mr. Ch.J.M. Ruys de Beerenbrouck, kon de afbouw van de twee Java-klasse kruisers, Java en Sumatra, alleen goedgekeurd krijgen door af te zien van de afbouw van een derde schip van deze klasse, de Celebes. De aanbesteding voor nog drie kruisers werd geannuleerd. De bouw van de Celebes werd stilgelegd en de dertig ton rompmateriaal dat al bewerkt was werd gesloopt.

Konzentrationslager Auschwitz
In september 1939 viel het Duitse leger Polen binnen. De Polen waren niet opgewassen tegen de Duitse aanvalskracht en moesten zich voortdurend terugtrekken. Ze vernietigden op hun terugweg zoveel mogelijk bruggen om de opmars van de Wehrmacht te vertragen. Zo bliezen ze ook de brug over de Sola in Oswiecim op. Hun pogingen waren tevergeefs, want de Duitse troepen bleven ongenaakbaar oprukken. Eind september werd Oswiecim veroverd. De synagoge werd platgebrand, maar zou in 1941 weer opgebouwd worden. In oktober 1939 werden enkele delen van Polen, waaronder Oswiecim en omgeving, bij het Derde Rijk aangehecht. De naam veranderde in Auschwitz. Het tot nog toe onbekende stadje zou in de komende jaren een rol spelen die jaren na datum nog gevoelens van verschrikking zou oproepen.

Torpedobootjagers van de Gerard Callenburgh-klasse
In 1922 had een vlootwetcommissie bepaald dat de vloot van de Koninklijke Marine de komende jaren minimaal zou moeten bestaan uit onder andere 24 torpedobootjagers. In oktober 1923 werd dit vlootwetsontwerp verworpen door de Tweede Kamer. In 1930 werd door de toenmalige minister van Marine, dr. L.N. Deckers, het aanbouwbeleid voor de marine bepaald van 1930 tot 1940. Het zogenaamde “vlootplan Deckers” behelsde slechts de helft van het aantal te bouwen eenheden in vergelijking met het in 1923 voorgestelde plan en werd daarom ook wel het “halve minimum” genoemd.


GPX (beta) | OV2 (beta) | ITN (beta)